中药资源是中药产业发展的物质基础,也是国家的战略性资源,关乎人民健康、生态环境、经济发展、文化传承和科技进步。新疆地处中国西北边陲,位于欧亚大陆中心,是欧亚森林亚区、欧亚草原亚区、中亚荒漠亚区、亚洲中部荒漠亚区和中国喜马拉雅植物亚区的交汇处,其空间异质性非常高,除阿魏、天山雪莲等特有药用植物资源外,新疆还分布着众多常见的药用生物资源,这些宝贵的资源正在为我国医药行业的发展发挥重要的作用。本书在课题组近年的相关研究和文献调研的基础上,系统总结了新疆草本、灌木、乔木和其他类药材抗肿瘤的研究进展,以期为这些资源的保护和开发提供基础资料,并为中药抗肿瘤研究提供有价值的参考。
第 1 章 新疆草本药材抗肿瘤研究进展 1
1.1 窄叶芍药 (Paeonia anomala L.) 1
1.2 新疆阿魏 (Ferula sinkiangensis K. M. Shen) 4
1.3 红车轴草 (Trifolium pratense L.) 7
1.4 龙葵 (Solanum nigrum L.) 9
1.5 骆驼蓬 (Peganum harmala L.) 12
1.6 毛头牛蒡 (Arctium tomentosum Mill.) 15
1.7 角果藜 (Ceratocarpus arenarius L.) 17
1.8 知母 (Anemarrhena asphodeloides Bunge) 19
1.9 拳参 (Bistorta officinalis Raf.) 22
1.10 锁阳 (Cynomorium songaricum Rupr.) 24
1.11 芦荟 (Aloe vera L.) 27
1.12 玫瑰 (Rosa rugosa Thunb.) 29
1.13 黄花补血草 [Limonium aureum (L.)Hill.] 31
1.14 菟丝子 (Cuscuta chinensis Lam.) 34
1.15 龙芽草 (Agrimonia pilosa Ledeb.) 37
1.16 软紫草 [Arnebia euchroma (Royle) I. M. Johnst.] 39
1.17 黄连 (Coptis chinensis Franch.) 42
1.18 红蓼 [Persicaria orientalis (L.)Spach] 44
1.19 蒜 (Allium sativum L.) 47
1.20 紫苏 [Perilla frutescens (L.)Britt.] 50
1.21 大车前 (Plantago major L.) 53
1.22 雪莲花 [Saussurea involucrata (Kar. et Kir.) Sch-. Bip.] 55
1.23 蒺藜 (Tribulus terrestris L.) 58
1.24 岩蒿 (Artemisia rupestris L.) 60
1.25 蓖麻 (Ricinus communis L.) 63
1.26 萎软紫菀 (Aster flaccidus Bunge) 66
1.27 黄花软紫草 (Arnebia guttata Bunge) 68
1.28 白喉乌头 (Aconitum leucostomum Vorosch.) 71
1.29 黄唐松草 (Thalictrum flavum L.) 73
1.30 梅花草 (Parnassia palustris L.) 76
1.31 紫花苜蓿 (Medicago sativa L.) 79
1.32 新疆党参 [Codonopsis clematidea (Schrenk) C.B.Cl.] 82
1.33 细叶鸢尾 (Iris tenuifolia Pall.) 86
1.34 苦马豆 [Sphaerophysa salsula (Pall.) DC.] 89
1.35 甘草 (Glycyrrhiza uralensis Fisch.) 92
1.36 鸦葱 [Takhtajaniantha austriaca (Willd.) Zaika, Sukhor.& N. Kilian] 96
1.37 马蔺 (Iris lactea Pall.) 98
1.38 蒲公英 (Taraxacum mongolicum Hand-. Mazz.) 102
1.39 红花 (Carthamus tinctorius L.) 105
1.40 款冬 (Tussilago farfara L.) 108
1.41 地锦草 (Euphorbia humifusa Willd. ex Schltdl.) 110
1.42 土木香 (Inula helenium L.) 113
1.43 马齿苋 (Portulaca oleracea L.) 116
1.44 苦荞麦 [Fagopyrum tataricum (L.) Gaertn.] 119
1.45 丹参 (Salvia miltiorrhiza Bunge) 122
1.46 白屈菜 (Chelidonium majus L.) 125
1.47 益母草 (Leonurus japonicus Houtt.) 128
第 2 章 新疆灌木药材抗肿瘤研究进展 132
2.1 昆仑锦鸡儿 (Caragana polourensis Franch.) 132
2.2 西伯利亚铁线莲 [Clematis sibirica (L.) Mill.] 134
2.3 菝葜 (Smilax china L.) 137
2.4 无花果 (Ficus carica L.) 139
2.5 黑果越橘 (Vaccinium myrtillus L.) 142
2.6 木芙蓉 (Hibiscus mutabilis L.) 145
2.7 木槿 (Hibiscus syriacus L.) 147
2.8 高茶藨子 (Ribes altissimum Turcz. ex Pojark.) 150
2.9 新疆圆柏 (Juniperus sabina L.) 153
2.10 石榴 (Punica granatum L.) 156
2.11 沙棘 (Hippophae rhamnoides L.) 158
2.12 黑果枸杞 (Lycium ruthenicum Murr.) 161
2.13 连翘 [Forsythia suspensa (Thunb.) Vahl] 164
2.14 金丝桃 (Hypericum monogynum L.) 167
2.15 塔里木沙拐枣 (Calligonum roborowskii Losinsk.) 170
2.16 刺山柑 (Capparis spinosa L.) 173
2.17 骆驼刺 (Alhagi sparsifolia Shap.) 175
2.18 罗布麻 (Apocynum venetum L.) 178
2.19 薰衣草 (Lavandula angustifolia Mill.) 180
第 3 章 新疆乔木药材抗肿瘤研究进展 184
3.1 胡桃 (Juglans regia L.) 184
3.2 枣 (Ziziphus jujuba Mill.) 187
3.3 巴豆 (Croton tiglium L.) 189
3.4 合欢 (Albizia julibrissin Durazz.) 192
3.5 白桦 (Betula platyphylla Sukaczev) 194
3.6 沙枣 (Elaeagnus angustifolia L.) 197
第 4 章 新疆其他药材抗肿瘤研究进展 201
4.1 黄黑小斑蝥 (Mylabris phalerata Pallas.) 201
4.2 新疆虫草 [Cordyceps gracilis (Grev.) Dur. et Mon.t ] 204
4.3 蚕沙 (Silkworm excrement) 207
4.4 牛黄 (Cow gallstone) 209
4.5 鹅胆粉 (Goose bile powder) 212
4.6 蜂胶 (Propolis) 214
4.7 硇砂 (Sal ammoniac) 217
4.8 喜来芝 (Shilajit) 219
4.9 全蝎 (Scorpion) 221
4.10 蛇蜕 (Snake slough) 224
4.11 水蛭 (Whitmania pigra Whitman) 226
中英文缩略词表 230